Praca daje więcej swobody, ale też więcej presji – a płace tego nie odzwierciedlają

Fabien Postel-Vinay (Southern Methodist University) i Grégory Jolivet (University of Bristol, Institute for Fiscal Studies) połączyli dane amerykańskiej bazy O*NET z badaniem Current Population Survey. Ocenili trzy cechy pracy istotne dla zdrowia: wymagania psychiczne, swobodę decyzyjną i obciążenie fizyczne. To ta sama para pojęć, na której od dekad opiera się psychologiczny model stresu zawodowego „wymagania–kontrola”. Wyniki opublikowano jako working paper, czyli przed recenzją naukową.

W przeciętnym zawodzie wymagania psychiczne wzrosły w ciągu badanego okresu o 1,5 proc., a swoboda decyzyjna o 3 proc. Zmiany są umiarkowane, ale kierunek jest wyraźny: praca staje się jednocześnie bardziej samodzielna i bardziej obciążająca. Co ważne, zmiana zaszła głównie wewnątrz zawodów, a nie dlatego, że ludzie przeszli do innych rodzajów pracy. Jak ujął to Postel-Vinay: „Most of the change is within occupations”.

Autorzy oszacowali też, ile wynagrodzenia pracownicy byliby skłonni oddać za lepsze warunki. Rekompensata, jakiej oczekują za stresującą pracę, z czasem rosła, podczas gdy faktyczne płace w takich stanowiskach pozostały praktycznie bez zmian. Swoboda decyzyjna była natomiast ceniona i zwykle lepiej opłacana. Kobiety częściej niż mężczyźni deklarowały pracę bardziej wymagającą psychicznie i bardziej autonomiczną, a jednocześnie rzadziej zajmowały najlepiej płatne stanowiska. Badanie dotyczy rynku pracy w USA.

Co z tego wynika dla organizacji: rosnąca autonomia nie neutralizuje automatycznie rosnącej presji – obie wartości trzeba świadomie projektować w każdej roli. Zarządy i dyrektorzy HR powinni regularnie sprawdzać, jak zmienia się psychiczne obciążenie istniejących stanowisk, a nie tylko ich zakres obowiązków. Tam, gdzie presja rośnie, warto realnie wzmacniać kontrolę pracownika nad sposobem wykonywania zadań i uwzględniać to obciążenie w polityce wynagrodzeń oraz rozwoju liderów.